Stopaj ve muhtasar: başkasının vergisini kesip yatırmak
Kirayı, müşavirin ücretini ya da çalışanın maaşını öderken karşı tarafın vergisinin bir kısmını sen kesip devlete yatırırsın. Bir terzinin bir ayını izleyerek kira ve serbest meslek stopajını 2026 oranlarıyla hesaplıyor, maaştan kesilen vergiyi ve bunların muhtasar beyannamesiyle nasıl yatırıldığını görüyoruz.
İşveren Okulu · 5 dk · sonunda 5 soruluk sınav
Stopaj, bir ödeme yaparken karşı tarafın gelir vergisinin bir kısmını kesip onun adına devlete yatırmandır. 2026 için bir kişiden kiralanan iş yerinin kirasında ve serbest meslek ödemelerinde (mali müşavir, avukat gibi) oran brüt tutarın %20'sidir; çalışanın maaşından kesilen vergiyi ise bordro gösterir. Kesilen vergiler izleyen ayın 26'sına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle bildirilip ödenir; basit usuldekiler kira ve serbest meslek ödemelerinde stopaj yapmaz.
Terzi Rıza Usta'nın ilk muhtasarı
Rıza Usta'nın terzi dükkânı gerçek usulde. Dükkân bir emekli öğretmene ait; kira için "ayda 16.000 lira elime geçsin" diye anlaştılar. Yanında iki kalfa çalışıyor. Bir de mali müşaviri var.
İlk ayın sonunda müşaviri şunu sordu: "Kirayı tam 16.000 mi ödediniz? O zaman 4.000 lira daha stopajınız var, 26'sına kadar." Rıza Usta'nın aklına ilk gelen soru şu oldu: "Ben kiracıyım, ev sahibinin vergisi beni neden ilgilendiriyor?"
Değirmenci payı
Eskiden köylü buğdayını değirmene götürdüğünde değirmenci, unu teslim etmeden önce kendi payını ayırırdı. Pay, un köylünün eline geçmeden kaynağında alınırdı.
Stopaj da böyle. Kelime, kaynağında kesmek demek. Devlet bazı ödemelerde vergisini, para karşı tarafın eline geçmeden alır. Ama bu kez payı ayıran değirmenci değil, ödemeyi yapan sensin: kirayı, ücreti ya da maaşı öderken vergiyi keser, karşı tarafın adına yatırırsın.
Kesmeyi unutursan vergi kaybolmaz. Vergi dairesi o vergiyi ödemeyi yapan olarak senden ister, üstüne gecikme zammı ve ceza da gelebilir. Bu yüzden stopaj "benim vergim değil" diye atlanacak bir şey değildir.
Stopajın ne olduğunu Vergi nedir dersinde kısaca görmüştün. Burada hesabına ve takvimine geçiyoruz.
Kira: bir kişiden kiralıyorsan
Gerçek usuldeysen ya da bir şirketsen, Gelir Vergisi Kanunu md. 94'e göre bir kişiden kiraladığın iş yerinin kirasından stopaj kesersin. 2026 için oran brüt kiranın %20'si (2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı).
Brüt kira, vergi kesilmeden önceki tutardır; net kira ise ev sahibinin eline geçen. Rıza Usta "16.000 elime geçsin" diye anlaştığı için 16.000 lira net kiradır. Brütü bulmak için net tutar 0,80'e bölünür:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Ev sahibine ödenen (net) | 16.000 |
| Brüt kira (16.000 / 0,80) | 20.000 |
| Stopaj (20.000 × %20) | 4.000 |
Rıza Usta'nın kira için aylık gerçek çıkışı 20.000 lira: 16.000 lira ev sahibine, 4.000 lira vergi dairesine. Sözleşmeyi imzalarken yazan tutarın brüt mü net mi olduğuna dikkat et; aradaki fark her ay %20'dir. Kirayı da elden değil, banka ya da PTT üzerinden öde: iş yeri kirasında bu, tutar ne olursa olsun zorunludur (328 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği) ve elden ödemenin ayrı cezası var.
Dükkânı bir şirketten kiralıyorsan durum farklıdır: şirket sana KDV'li fatura keser, sen stopaj kesmezsin. Kiraya veren kişi kendisi de bir işletme sahibiyse durumu müşavirine sor.
Serbest meslek: müşavir, avukat, mimar
Mali müşavir, avukat, mimar gibi serbest meslek sahiplerine ödeme yaparken de stopaj kesersin. 2026 için oran brüt ücretin %20'si. Bu kişiler sana serbest meslek makbuzu keser, bugün çoğu elektronik olarak.
Rıza Usta'nın müşavirine ödediği aylık ücret:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 5.000 |
| Stopaj (%20), Rıza Usta keser | −1.000 |
| KDV (%20) | +1.000 |
| Müşavire ödenen | 5.000 |
Makbuzdaki KDV, KDV mükellefiysen indirilecek KDV olur. Kestiğin 1.000 lira stopaj ise muhtasarla yatırılır. Müşavirin bir şirket olarak çalışıp sana fatura kesiyorsa stopaj kesilmez. Müşavir ücretinin nasıl belirlendiğini Mali müşavir ücreti ve sözleşme dersinde görmüştün.
Maaştan kesilen vergi
Çalışanın maaşından da gelir vergisi ve damga vergisi kesersin. Bunlar oranla değil, bordroyla hesaplanır. 2026'da asgari ücrete denk gelen kısım gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna. Bu yüzden asgari ücretle çalışan kalfanın maaşından bu vergiler kesilmez; asgari ücretin üstünde maaş alan kalfada kesinti çıkar ve tutarı yıl içinde aydan aya değişebilir. Tutarı bordro söyler; hesabın adımları İlk maaş bordrosu dersinde.
Muhtasar: hepsi tek beyannamede
Ay içinde kestiğin bütün stopajlar, yani kira, serbest meslek ve maaş kesintileri, izleyen ayın 26'sına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile bildirilir; vergi de aynı tarihe kadar ödenir. Aynı beyannamede bildirilen SGK priminin son ödeme günü ise izleyen ayın sonudur. Muhtasar, "özet" demek: birçok kişiden kesilen vergi tek formda toplanır. Beyannameyi müşavirin verir; parayı sen ödersin.
Rıza Usta'nın Ekim 2026 muhtasarı:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Kira stopajı | 4.000 |
| Serbest meslek stopajı | 1.000 |
| Maaştan kesilen gelir ve damga vergisi | bordroya göre |
Ekim'in muhtasarındaki vergiler en geç 26 Kasım 2026'da ödenir. Çalışanın yoksa ve şartları tutuyorsa bu beyannameyi üç ayda bir verme yolu da var. Günlerin tamamı Bir ayın takvimi dersinde.
Basit usuldeysen
Gelir Vergisi Kanunu md. 94, kazancı basit usulde tespit edilenleri stopaj yükümlülüğünün dışında tutar. Basit usuldeysen kira ve serbest meslek ödemelerinde stopaj kesmezsin; kirayı ve ücreti tam ödersin. Çalışanın varsa muhtasar ve prim hizmet beyannamesi yine verilir, SGK primi yine ödenir; maaştan vergi kesilip kesilmeyeceğini müşavirine sor.
Rıza Usta'nın düzeni
Rıza Usta ev sahibiyle konuşup sözleşmeye "brüt 20.000 lira, stopaj kiracı tarafından yatırılır" yazdırdı. Artık her ay kira gününde 4.000 lirayı ayrı bir kenara koyuyor. 26'sı geldiğinde muhtasarın parası hazır.
Bu hafta bunu yap
Her ay düzenli yaptığın ödemeleri listele: kira, müşavir, avukat, çalışan maaşları. Her birinin yanına "stopaj var mı?" diye yaz. Kira sözleşmendeki tutarın brüt mü net mi olduğuna bak ve müşavirinden son muhtasarın ödeme kâğıdını (tahakkuk fişi) isteyip kalemleri bu listeyle karşılaştır.
Sık yapılan hatalar
- Net kirayı brüt sanmak. "16.000 elime geçsin" denmişse brüt kira 20.000 liradır ve 4.000 lira stopajı sen yatırırsın. Sözleşmede hangisinin yazdığını baştan netleştir.
- Stopajı kesmeyi unutmak. Vergi kaybolmaz; vergi dairesi onu ödemeyi yapan olarak senden ister, üstüne gecikme zammı ve ceza gelebilir.
- Şirketten kiralanan dükkânda stopaj kesmek. Kiraya veren bir şirketse KDV'li fatura keser, sen stopaj kesmezsin. Kiraya verenin kim olduğuna göre kural değişir.
Bu dersteki kelimeler
Soru-cevap
Bu derse henüz soru sorulmamış. İlk soran sen ol.
Bu dersle ilgili bir sorun mu var?
Sorunuz incelendikten sonra cevabıyla birlikte burada yayınlanır. E-posta adresiniz sayfada görünmez.
Haftalık mevzuat bülteni
Haftada en çok bir e-posta: vergi, SGK ve iş hukukunda o hafta ne değişti, kaynağıyla; bir de yeni dersler. Reklam yok.
Nereden başlayacağını bilmiyor musun?
12 soru, 3 dakika, kayıt yok. Sınav seni doğru seviyeye koyar; cevapların bilgisayarından çıkmaz.
Yerleştirme sınavına gir →