İlk maaş bordrosu: brütten nete adım adım
İlk bordroda en üstte büyük, en altta daha küçük bir rakam görürsün. Aradaki her satırın bir adı ve bir sırası var. Bu derste 2026 rakamlarıyla brütten nete adım adım gidiyoruz ve işveren olarak neyi kontrol edeceğine bakıyoruz.
İşveren Okulu · 5 dk · sonunda 4 soruluk sınav
Brüt ücretten önce SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası işçi payı (%1) düşülür; başka bir indirim yoksa kalan tutar, gelir vergisinin hesaplandığı tutardır (matrah). Bu matraha vergi tarifesi uygulanır ve asgari ücretlinin o ay ödeyeceği vergi kadar istisna düşülür. Damga vergisi brüt üzerinden hesaplanır ve asgari ücrete düşen kısmı kadar azaltılır. Basit usulde vergilendirilen esnafta ücretten gelir vergisi kesilmez, hesap değişir. Bordroyu müşavirin hazırlar; sen gün sayısını, brütü ve bankaya yatacak neti kontrol edersin.
Pastaneci Nermin Hanım'ın ilk bordrosu
Nermin Hanım pastanesine Temmuz 2026'nın ilk günü bir pasta ustası aldı: Burak Usta. Sözleşmede brüt ücret 50.000 TL yazıyordu. Ağustos'un ilk günlerinde müşavirinden bordro geldi. En alttaki rakam 40.533,95 TL'ydi. Nermin Hanım hemen aradı: "Neredeyse on bin lira nereye gitti?"
Müşavir sakin bir sesle cevap verdi: "Hiçbiri kaybolmadı. Her biri ayrı bir satırda, her birinin bir sırası var."
Bordro bir tarif gibi okunur
Pasta tarifinde malzemeler sırayla girer: önce yumurta ile şeker, sonra un. Sırayı değiştirirsen kek kabarmaz. Bordroda da kesintiler sırayla hesaplanır ve her adım bir öncekinin sonucunu kullanır. Bordro, yani maaşın, kesintilerin ve primlerin hesaplandığı aylık liste, bu sırayı yazar.
İki kelimeyi baştan açalım:
- Brüt: Sözleşmedeki, kesintilerden önceki ücret.
- Matrah: Verginin üzerinden hesaplandığı tutar.
Adım adım: brüt 50.000 TL, Temmuz 2026
Burak Usta'nın bu işyerindeki ilk ayı. Bu hesap, işletme ya da bilanço usulünde defter tutan bir işveren için; şahıs işletmesi de olsa şirket de olsa aynıdır. Basit usulde vergilendirilen bir esnafsan beyanname yine verilir ama ücretten gelir vergisi kesilmez; senin bordronda hangi satırların olacağını müşavirine sor. 2026 rakamlarıyla:
| Adım | Hesap | Tutar (TL) |
|---|---|---|
| 1. Brüt ücret | 50.000,00 | |
| 2. SGK işçi payı | %14 | -7.000,00 |
| 3. İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | -500,00 |
| 4. Gelir vergisi matrahı | 50.000 − 7.000 − 500 | 42.500,00 |
| 5. Hesaplanan gelir vergisi | 42.500 × %15 | 6.375,00 |
| 6. Asgari ücret istisnası (Temmuz 2026) | -4.537,75 | |
| 7. Kesilecek gelir vergisi | 6.375 − 4.537,75 | -1.837,25 |
| 8. Damga vergisi | 50.000 × binde 7,59 = 379,50; istisna 250,70 | -128,80 |
| Net (çalışanın eline geçen) | 40.533,95 |
Adımların kısa açıklaması:
SGK ve işsizlik payı (adım 2–3). Bunlar çalışanın kendi primleridir. Maaşından kesilir ve SGK'ya senin elinle yatar.
Gelir vergisi (adım 4–5). 2026 ücret tarifesinde (332 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği), bir yıl içinde biriken matrahın ilk 190.000 TL'si %15 ile vergilenir. Burak Usta'nın bu işyerindeki ilk ayı olduğu için hesap %15'ten yapıldı.
Asgari ücret istisnası (adım 6). Ücretin asgari ücrete denk gelen kısmı vergiden istisnadır, yani o kısımdan vergi alınmaz. Bunun için, asgari ücretlinin o ay ödeyeceği vergi kadar bir tutar hesaplanan vergiden düşülür. Bu tutar 2026'nın ilk altı ayında 4.211,33 TL'ydi. 1 Temmuz 2026'dan itibaren 4.537,75 TL oldu (GİB'in 4 Ağustos 2026 tarihli duyurusu). Çalışan birden fazla işverenden ücret alıyorsa istisna yalnız en yüksek ücrete uygulanır.
Damga vergisi (adım 8). Brüt ücretin binde 7,59'u kadardır. Asgari ücrete düşen kısmı (2026'da aylık 250,70 TL, yani 33.030 × binde 7,59) istisnadır (Damga Vergisi Kanunu'na ekli 2 sayılı tablo, IV-34).
Asgari ücretli bir çalışanda da aynı adımlar izlenir. Ancak istisnalar vergiyi sıfırlar ve 33.030 TL brütten 28.075,50 TL net kalır. O tablo Bir çalışanın gerçek maliyeti dersinde var. Kendi rakamınla denemek için brütten nete hesaplayıcıyı kullanabilirsin. Çalışana net bir rakam söz verdiysen netten brüte hesaplayıcı ile brütü bul.
Aynı brüt, her ay aynı net mi?
Her zaman değil. İki şey neti ay ay oynatabilir:
- Matrah yıl boyunca birikir. Burak Usta'nın bu işyerindeki toplam matrahı 190.000 TL'yi geçince, aşan kısım %20'den vergilenir. Ayda 42.500 TL matrahla bu, beşinci ayda olur: dört ayın toplamı 170.000 TL, beşinci ayla 212.500 TL. Kasım bordrosunda net biraz düşer. Maaş azalmamıştır, vergi dilimi değişmiştir.
- İstisna tutarı yıl içinde değişir. Asgari ücretlinin kendi birikmiş matrahı da Temmuz'da 190.000 TL'yi geçer. Bu yüzden istisna Temmuz'da arttı. Ağustos'tan itibaren asgari ücretlinin vergisi tamamen %20'den hesaplandığı için istisna yeniden değişir. O ayın tutarını müşavirinin bordro programı gösterir.
Çalışan "Bu ay neden az yattı?" diye sorarsa cevap çoğu zaman bu iki maddededir. Çalışana baştan anlatmak, sonradan çıkacak bir tartışmayı önler.
Senin tarafın: kasadan çıkan
Bordronun altında çalışanın netinden başka iki tutar daha durur. Bunları da sen ödersin:
- SGK'ya: Çalışanın kesintisi (7.500 TL) ve senin işveren payın. İşveren payı teşviksiz olarak brütün %23,75'i, yani 11.875 TL. Toplam 19.375 TL ertesi ayın sonuna kadar ödenir. Devletin işveren payına yaptığı indirimlerden (teşvik) yararlanıyorsan tutar azalır; hangisinin işyerine uyduğunu müşavirine sor.
- Vergi dairesine: Kesilen gelir vergisi ve damga vergisi, yani 1.837,25 + 128,80 = 1.966,05 TL. Muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle birlikte ödenir.
Toplam maliyetin ayrıntısı işveren maliyeti hesaplayıcısında görülür.
Bordroyu müşavirin hazırlar, sen kontrol edersin
Hesabı müşavirin programı yapar. Ama bordroda çalışan hakkında doğru bilgiyi bilen tek kişi sensin. Her ay şu soruları sor:
| Kontrol et | Nereye bakarak |
|---|---|
| Çalışanın adı ve kimlik numarası doğru mu? | Özlük dosyası |
| Gün sayısı doğru mu? İzin, rapor ve gelmediği günler yansıdı mı? | Senin puantajın |
| Brüt ücret sözleşmedekiyle aynı mı? | İş sözleşmesi |
| Fazla mesai ya da prim yazıldı mı? | Senin kayıtların |
| Net tutar, bankaya göndereceğin tutarla aynı mı? | Banka talimatı |
Bir satır yanlışsa beyanname verilmeden önce söyle. Düzeltme o zaman en kolaydır. Gün sayısı ve puantaj bir sonraki dersin konusu: Maaş ödeme ve puantaj.
Nermin Hanım tabloyu satır satır okudu ve telefonu kapatırken şunu söyledi: "Demek ki on bin lira yok olmamış, sadece başka kapılardan çıkıyor."
Bu hafta bunu yap
Çalışanının sözleşmedeki brüt ücretini brütten nete hesaplayıcıya gir ve çıkan neti not et. İlk bordro gelince bu rakamla karşılaştır. Fark varsa nedenini müşavirine sor; çoğu zaman cevap gün sayısında ya da istisna tutarındadır.
Sık yapılan hatalar
- Bordroyu yalnız en alttaki rakama bakarak onaylamak. Gün sayısı ve brüt ücret yanlışsa net de yanlıştır. Önce bu ikisine bak.
- Çalışanın kesintisini kendi maliyetin sanmak. SGK işçi payı ve vergi çalışanın brütünden kesilir. Senin ek maliyetin işveren payıdır, ama hepsini sen yatırırsın.
- Netin her ay aynı kalacağını söylemek. Vergi dilimi ve istisna tutarı yıl içinde değiştiği için aynı brütle net ay ay oynayabilir.
Bu dersteki kelimeler
Soru-cevap
Bu derse henüz soru sorulmamış. İlk soran sen ol.
Bu dersle ilgili bir sorun mu var?
Sorunuz incelendikten sonra cevabıyla birlikte burada yayınlanır. E-posta adresiniz sayfada görünmez.
Haftalık mevzuat bülteni
Haftada en çok bir e-posta: vergi, SGK ve iş hukukunda o hafta ne değişti, kaynağıyla; bir de yeni dersler. Reklam yok.
Nereden başlayacağını bilmiyor musun?
12 soru, 3 dakika, kayıt yok. Sınav seni doğru seviyeye koyar; cevapların bilgisayarından çıkmaz.
Yerleştirme sınavına gir →