Müşavirle yıl sonu toplantısı: yanına alacağın sorular

Kırtasiyeci Leyla Hanım'ın on dakikası

Leyla Hanım'ın iki şubeli bir kırtasiyesi var. Geçen yıl müşaviriyle yıl sonu konuşması Ocak'ın son haftasında, telefonda on dakika sürdü. Müşavir "Kâr şu kadar, vergi şu kadar, Mart'ta ödersiniz" dedi, Leyla Hanım "Tamam" dedi. Mart'ta vergi beklediğinden yüksek geldi. Neden yüksek olduğunu, yıl içinde neyi farklı yapabileceğini hiç konuşmamışlardı.

Bu yıl farklı yapacak: Aralık'ın ikinci haftasında, bir saat, yüz yüze ve elinde bir listeyle.

Neden yıl bitmeden?

Araç muayenesine gitmeden önce lastiklere, farlara bakarsın; muayene günü fark edilen eksik o gün düzelmez. Yıl sonu da böyle. Stok sayımının günü, müşteri ve tedarikçilerle bakiye karşılaştırması (mutabakat), tahsili zorlaşmış alacakların durumu gibi işler 31 Aralık'tan önce planlanır. Ocak'ta konuşursan yalnız sonucu öğrenirsin. Aralık'ta konuşursan sonucu etkileyecek işleri de zamanında yaparsın. Yıl sonu işlerinin kendisini bu seviyenin yıl sonu modülünde ayrıca anlatıyoruz (Yıl sonu kontrol listesi); bu derste toplantının kendisine odaklanıyoruz.

Müşavirinin Aralık'ı yoğundur. Toplantıyı Kasım'da iste, tarihi birlikte koyun.

Yanına ne alırsın?

• Ocak–Eylül 2026 tablosu. Müşavirin bunu Kasım'daki geçici vergi beyanı için zaten hazırlıyor; bir kopyasını iste. Basit usuldeysen geçici vergi olmadığı için bu tablo yoktur; kendi alış-satış kayıtlarını götür.
• Geçen yılın aynı dönemi. Karşılaştırmayı Geçen yılla karşılaştırmak dersindeki gibi yap.
• Alacak listen. Müşteri müşteri, gecikme gününe göre sıralı.
• Kendi sayıların. Brüt marjın, alacak ve stok gün sayın (Nakit dönüşü), sattığın adet ya da müşteri sayın.
• Bu soru listesi. Soruları önceden e-postayla gönderirsen müşavirin hazırlıklı gelir.

Kâr ve marj

1. Brüt marjım geçen yılın aynı dönemine göre ne oldu, neden? Düştüyse fiyat mı, alış maliyeti mi, fire mi?
2. Satışa oranla en çok artan gider hangisi? Leyla Hanım'da cevap ikinci şubenin kirası çıktı.
3. Yılın tamamı için vergi öncesi kâr tahminimiz ne? Ekim–Aralık'ı da hesaba katan kabaca bir rakam iste.

Nakit

4. Kâr ile bankadaki para arasındaki fark nerede bekliyor? Alacakta mı, stokta mı, ödenecek vergide mi?
5. Tahsili zorlaşmış alacak var mı, yıl sonunda bunun için ne yapılır? Hangi şartla ve hangi belgeyle, müşavirin söyler.
6. Stok sayımını hangi gün, nasıl yapacağız? Sayımı kim yapacak, sonucu müşavire ne zaman gidecek?

Vergi ve ödeme takvimi

7. 2026 yıllık vergim tahminen ne kadar, ödediğim geçici vergiler bunun ne kadarını karşılıyor? 2026 yılı için kural gereği son günler şöyle: Ekim–Aralık geçici vergisi 17 Şubat 2027; şahıs işletmesinde yıllık gelir vergisi beyannamesi ve ilk taksit 31 Mart 2027, ikinci taksit 2 Ağustos 2027 (31 Temmuz cumartesiye denk geliyor); şirkette kurumlar vergisi beyanı ve ödemesi 30 Nisan 2027. Bu tarihler GİB'in 2027 takvimi yayımlanınca kesinleşir. Basit usuldeysen geçici vergi yoktur; bu işten kazancın gelir vergisinden istisnadır ve bu kazanç için yıllık beyanname vermezsin.
8. Önümüzdeki aylarda her ay kenara ne kadar ayırmalıyım? Tutarı müşavirinle birlikte koy; kenara ayırma alışkanlığını Vergi için para ayırmak dersinde kurduk.
9. 2027'de defter türümde, usulümde ya da fatura düzenimde değişiklik var mı? Örneğin basit usuldekiler ve işletme defteri tutanlar 2026'da vergiler dahil 3.000 liraya kadar kâğıt fatura kesebiliyor; mevcut kurala göre (509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği, 31.12.2025 değişikliği) 1 Ocak 2027'den itibaren tutara bakılmaksızın e-Arşiv kesecekler. Yeni bir erteleme çıkıp çıkmadığını Aralık'ta sor.

2027 planı

10. Personel maliyetim 2027'de ne olur? 2027 asgari ücreti genellikle Aralık'ta belli olur; çalışan sayın ve maaş planınla birlikte maliyeti müşavirinle hesapla.
11. İmalatçıysan: SGK işveren primindeki indirim değişiyor mu? 2026'da imalatta 5 puan olan Hazine indirimi 31 Aralık 2026'da bitiyor. Cumhurbaşkanı bu süreyi 31 Aralık 2027'ye kadar uzatabilir; uzatılmazsa 2027'de imalat da diğer işler gibi 2 puana iner. Aralık'ta son durumu sor. İmalatçı bir şirketsen bir şey daha sor: 7582 sayılı Kanunla sanayi sicil belgeli ve fiilen üretim yapan şirketlerin yalnız üretimden elde ettiği kazanca 2027 hesap döneminden itibaren yüzde 12,5 kurumlar vergisi uygulanacak; şartları taşıyıp taşımadığını müşavirin söyler.
12. Ocak'ta senden hangi belgeleri, hangi tarihe kadar istiyor? Listeyi yazılı al.

Leyla Hanım'ın toplantısında ne çıktı?

Leyla Hanım ilk iki soruyu sorduğunda tablo netleşti. Ocak–Eylül satışı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28 artmıştı; enflasyona yakın, yani yerinde sayıyordu. Brüt marjı yüzde 32'den 31'e inmişti, bu kabul edilebilirdi. Ama ikinci şubenin kirası satışın yüzde 6'sından yüzde 9'una çıkmıştı. Vergi öncesi kâr marjındaki düşüşün neredeyse tamamı buradan geliyordu.

Nakit sorusunda başka bir şey çıktı: okul sezonu için Ağustos'ta alınan defter ve çantaların bir kısmı hâlâ depodaydı. Stok gün sayısı geçen yıl 70 iken bu yıl 95 olmuştu. Müşaviri, sayım gününü şimdiden takvime yazmasını ve depodaki malın sayımda ayrı listelenmesini önerdi; böylece hangi malın yavaş döndüğü Ocak'ta tek bakışta görülecekti.

Vergi sorusunda ise geçen yılki sürpriz tekrarlanmadı: müşaviri yıllık vergi için kabaca bir aralık verdi, Leyla Hanım da kenara ayıracağı aylık tutarı o gün belirledi.

Toplantıdan sonra

Aynı gün tek sayfalık bir not yaz: konuşulan rakamlar, verilen kararlar, kimin neyi hangi tarihe kadar yapacağı. Notu müşavirine de gönder; "doğru anladım mı?" diye sor. Leyla Hanım'ın notunda üç karar vardı: ikinci şubenin kira sözleşmesini Mart'ta yeniden konuşmak, okul sezonundan kalan stoğu Ocak'ta indirimle eritmek, her ayın 20'sinde vergi kumbarasına sabit bir tutar aktarmak.

Toplantının amacı müşaviri sınava çekmek değil, onunla aynı rakama bakmaktır. Soruyu soran işveren, müşavirinin de işini kolaylaştırır.