Çalışan varsa ayın ikinci yarısı: puantajdan SGK ödemesine

Lokantacı Gülay Hanım'ın mutfağı

Gülay Hanım'ın esnaf lokantasında dört çalışan var. Mutfakta bir sıra vardır: önce sebze doğranır, sonra tencere ocağa girer, sonra tabak servise çıkar. Doğranmamış sebze ocağa girmez.

Maaş tarafında da böyle bir sıra var. Gülay Hanım bunu zor yoldan öğrendi: bir ay puantajı bir hafta geç gönderdi, bordro yetişmedi, maaşlar iki gün gecikti. Bu derste ayın ikinci yarısındaki bu sırayı kuruyoruz.

Puantajın nasıl tutulduğunu ve maaş gününün nasıl seçildiğini Maaş ödeme ve puantaj dersinde, bordronun brütten nete nasıl hesaplandığını İlk maaş bordrosu dersinde gördün. Burada onları tekrar etmiyoruz; ayın takvimine yerleştiriyoruz.

Sıra: beş adım

1. Puantaj. Ayın son haftasında puantaja bir kez bak: rapor, izin, gelinmeyen gün, fazla mesai yazılı mı? Ay biter bitmez müşavire gönder. Maaşı ay sonunda ödüyorsan puantajı ayın 25'i civarında gönder; kalan günlerde rapor ya da izin olursa beyanname verilmeden müşavirine bildir. Ay içinde işe giren ya da ayrılan varsa SGK'ya zaten bildirmiş olmalısın: işe gireni kural olarak işe başlamadan en az bir gün önce, ayrılanı ayrıldığı günden itibaren 10 gün içinde. Puantajda yine işaretle.

2. Bordro. Müşavirin puantaja göre bordroyu yapar ve sana her çalışanın net maaşını, kesintileri ve SGK primini söyler. Puantaj geç giderse sonraki her adım kayar.

3. Maaş. Net maaşı çalışanın kendi hesabına ödersin. Açıklamaya dönemi yaz: "Ekim 2026 maaşı."

4. Beyanname. Müşavirin muhtasar ve prim hizmet beyannamesini verir. Maaştan kesilen gelir vergisi ve damga vergisini 26'sına kadar sen ödersin. Asgari ücretle çalışanın maaşından bu vergiler genelde kesilmez; maaş asgari ücretin üstündeyse yalnız aşan kısım için kesilir. Tutarı bordro söyler. Basit usuldeysen beyanname yine verilir, SGK primi yine ödenir; kesilecek vergi tarafı farklıdır, müşavirine sor.

5. SGK primi. Çalışanın payı ve senin işveren payın birlikte, izleyen ayın son gününe kadar ödenir. Son gün tatile denk gelirse ilk iş gününe kayar.

Maaş günü ile beyan günü ayrı şeyler

Gülay Hanım'ın kafasını en çok bu karıştırıyordu: "Maaşı ayın 5'inde ödüyorum, beyanname 26'sında. Hangisi hangi aya?"

Beyanname çalışılan aya göre gider. Ekim'de çalışılan günler Ekim bordrosuna, Ekim bordrosu da Kasım'ın 26'sında verilen beyannameye girer. Maaşı 31 Ekim'de ya da 5 Kasım'da ödemen bu tarihi değiştirmez. Maaşın bir kısmını ay ortasında avans olarak veriyorsan bunu müşavirine ayrıca söyle; bordroda nasıl gösterileceğine o karar verir.

Asıl dikkat edilecek şey para çıkışının takvimi. Gülay Hanım'ın Ekim ayı için Kasım'daki çıkışları kabaca şöyle (yuvarlak örnek rakamlar; gerçek tutarı bordro söyler):

Ayın başında 100.000 TL, son haftasında 58.000 TL çıkıyor. Lokantanın kasasına para her gün girer ama bu iki dalgayı önceden bilmek gerekir. Maaş gününü seçerken bu ay sonu dalgasını da hesaba kat. SGK primini son günü kaçırmamak ayrıca önemli: geç ödenen ayda Hazine indirimi ve diğer teşvikler gidebilir (Teşvik nedir?).

Üç ve daha fazla çalışan: maaş bankadan

1 Temmuz 2025'ten beri Türkiye genelinde en az üç çalışanı olan, İş Kanunu kapsamındaki işverenler net ücreti bankadan ödemek zorunda (Resmî Gazete 04.06.2025). Eşik eskiden beş çalışandı. Gülay Hanım'ın dört çalışanı var; maaşları bankadan, her çalışanın kendi adına açılmış hesabına ödüyor. Bir ya da iki çalışanda zorunlu değil, ama banka kaydı kime ne ödediğinin en sağlam kanıtıdır.

Ayın ikinci yarısı, gün gün

• Ayın 20'si civarı: Önceki ayın muhtasar ve SGK tutarları müşavirden gelir; parayı ayır.
• 26'sı: Beyanname gider; kesilen vergileri öde.
• Son hafta: Önceki ayın SGK primini öde. Bu ayın puantajını kontrol et.
• Ay bitince: Puantajı gönder; maaş gününden önce bordro elinde olsun.

Gülay Hanım mutfaktaki sırayı maaşa da uyguladı: puantaj hazırlanmadan bordro ocağa girmiyor. Geçen ay maaşlar gününde yattı, SGK primi de son günden üç gün önce ödendi.