SGK ve Bağ-Kur kaydı: işe başlayınca ne olur?

Çiçekçi Zeynep'in sormadığı soru

Zeynep çiçekçi dükkânı açtı. İşe başlama bildirimini mali müşavirine verdirdi, vergi levhasını da aldı. Bir ay sonra bir mektup geldi: Bağ-Kur prim borcu. Zeynep şaşırdı: "Ben hiçbir yere kayıt olmadım ki!"

Aslında kayıt olmuştu. Bağ-Kur'a ayrıca başvurmadı; ama işe başlama bildirimiyle birlikte kaydı kendiliğinden açıldı. Bu derste bunun mantığını ve 2026 rakamlarını sade biçimde görüyoruz.

Bağ-Kur nedir?

Bağ-Kur, kendi nam ve hesabına çalışanların sosyal güvenlik sigortasının eski adıdır. Bugünkü resmî adı 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesi (1) fıkrasının (b) bendi, yani 4/b'li sigortalılık. Kısaca: işçi çalıştıran SGK'lı olur (4/a), kendi işini yapan 4/b'li olur.

Şahıs işletmesi sahipleri, limited şirket ortakları ve esnaf siciline kayıtlı bazı esnaflar bu kapsama girer. Bu derste şahıs işletmesi sahibine odaklanıyoruz.

Otomatik tescil: sen başvurmuyorsun

5510 sayılı Kanun'a göre gelir vergisi mükellefi olan 4/b'li sigortalının sigortalılığı, vergi mükellefiyetinin başladığı tarihte başlar. Sigortalılık, GİB'deki mükellefiyet kaydına bağlanır; SGK de bu kayıtlara bakarak tescil yapar.

Yani şu zincir işliyor:

1. Sen işe başlama bildirimini verirsin.
2. Vergi dairesi mükellefiyetini açar.
3. Bu kayıt SGK'ya iletilir.
4. Bağ-Kur sigortalılığın o tarihten başlar.

Bu yüzden ayrı bir "Bağ-Kur'a gideyim" adımı yok. Ama sigortalılığın başladığını, SGK'dan gelen bilgiyi ya da e-Devlet'ten kontrol edebilirsin. Başka yerde sigortalı çalışıyorsan ya da emekliysen durum farklı olabilir; bunu mali müşavirine ya da SGK'ya mutlaka sor.

Zeynep'e dönelim: Mükellefiyeti 1 Mart'ta başladı, Bağ-Kur'u da 1 Mart'ta başladı. Dükkânda ilk satışı geç yapmış olması bu sigortalılığı değiştirmedi.

Prim ne kadar? (2026 için)

Prim, bir kazanç üzerinden hesaplanır. Kazancın alt ve üst bir sınırı var; kendi beyan ettiğin kazanç bu sınırların arasında olmalı. 2026 için rakamlar şöyle (SGK genelgesine ve ikincil kaynaklara göre):

Asgari prim şöyle çıkıyor: 33.030 × %35,75 = 11.808,23 TL. Kazancını alt sınırda beyan eden Zeynep'in aylık primi bu kadardır.

Beş puan indirimi

Şartları taşıyorsan devlet, prim oranını 5 puan düşüren bir indirim uyguluyor. İndirimli oran %30,75, asgari aylık prim de 10.156,73 TL oluyor (33.030 × %30,75).

İndirimin şartları, ikincil kaynaklara göre şunlar:

• Zorunlu 4/b'li sigortalı olmak
• Primi süresinde ödemek
• SGK'ya prim, idari para cezası ya da gecikme zammı borcu olmamak

Süresinde ödemediğin ayda indirim kaybedilir. İsteğe bağlı sigortalılar bu indirimden yararlanamaz. Kendi durumunda indirim uygulanıp uygulanmadığını mali müşavirine ya da SGK'ya teyit ettir.

Bu rakamlar 2026 içindir. Her yıl yeniden belirlenir; ileride bakıyorsan güncel rakamı kontrol et.

Ne zaman ödenir?

Prim, ait olduğu ayı izleyen ayın son gününe kadar ödenir. Mart primi nisan ayının son gününe kadar. Geciktirirsen gecikme zammı işler, indirimden de yararlanamazsın.

Ödemeyi unutmamak için

• Ayın son haftasını takvimine "Bağ-Kur" diye yaz.
• Primi işletme hesabından değil de kişisel hesaptan ödeyeceksen bile tutarı aylık bütçene ekle. Konu ayrı hesaplar ise Kasa, banka ve cebindeki para: üç ayrı cep dersine bak.
• Bağ-Kur primi vergiden ayrı bir yükümlülüktür. Ama ödediğin prim, gerçek usulde ticari kazancından gider olarak düşülebilir; bunu mali müşavirine hatırlat. Hangi harcamanın gider yazılabileceği Hangi harcamalar gider yazılır? yazısında.

Bu kadar mı sabit?

Zeynep'in kârlı geçen ayı da, zayıf geçen ayı da prim aynı kalır; çünkü prim, o ay ne kazandığına değil, seçtiğin prime esas kazanca göre hesaplanır. Dükkânı hiç açmadığı bir ay da kaydın duruyorsa prim işler. İşini bırakmak istiyorsan yalnız dükkânı kapatmak yetmez; işi bırakma bildirimini vergi dairesine vermen gerekir. Bağ-Kur'un sonlanması, vergi mükellefiyetinin sona ermesine bağlıdır.

Bağ-Kur'lu olmak sana emeklilik ve sağlık güvencesi de verir. Prim yük gibi görünür, ama kendi geleceğine koyduğun paradır. Rakamların kendi durumuna nasıl yansıdığını mali müşavirinle birlikte konuş: Mali müşavir ne yapar, ne yapmaz?

Özet

• İşe başlama bildirimiyle Bağ-Kur kaydın kendiliğinden başlar.
• 2026 için oran %35,75, asgari aylık prim 11.808,23 TL; şartları sağlayana 5 puan indirimle 10.156,73 TL.
• Prim, ayı izleyen ayın son gününe kadar ödenir.
• Rakamları mali müşavirine teyit ettir.