Genç girişimci istisnası ve başlangıç destekleri

Berber Emre'nin ilk dükkânı

Emre 24 yaşında. İki yıl kalfalık yaptı, şimdi kendi berber dükkânını açıyor. Hiç vergi mükellefi olmadı. Duymuş ki "genç girişimciye vergi muafiyeti" varmış. Doğru mu, kim yararlanıyor, ne yapması lazım?

Genç girişimci istisnası nedir?

Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan bir gelir vergisi istisnası. Yani bu bir para yardımı değil: kazancının belirli bir kısmı vergiye girmez. Kâğıttaki mantık şöyle: genç, ilk işini kurarken vergi yükü az olsun.

İstisna yalnız gelir vergisi içindir. KDV, damga vergisi gibi diğer yükümlülükler ve Bağ-Kur primi bundan ayrıdır.

Şartların mantığı

Şartlar kanunda ve tebliğde ayrıntılıdır. Genel çerçeve:

1. Yaş: Mükellefiyetin başladığı tarihte 29 yaşını doldurmamış olmalısın.
2. İlk kez mükellef: Daha önce ticari, zirai ya da mesleki kazanç nedeniyle gelir vergisi mükellefi olmamış olmalısın. Kalfalık gibi ücretli çalışmak seni mükellef yapmaz.
3. Süresinde bildirim: İşe başladığını kanuni süre içinde, yani 10 gün içinde vergi dairesine bildirmiş olmalısın. Geç kalırsan istisnayı kaybedebilirsin. Nasıl yapılacağı İşe başlama nasıl yapılır? dersinde.
4. Bizzat çalışma: İşinde kendin çalışacak ya da işi bizzat yöneteceksin.
5. İşletme türü: Şahıs işletmesi için geçerlidir. Adi ortaklıkta ortakların hepsi şartları taşımalıdır. Var olan bir işe sonradan ortak olursan yararlanamazsın. Limited ya da anonim şirket ortağıysan bu istisna uygulanmaz.
6. Akrabadan devir: Eşinden ya da üçüncü dereceye kadar akrabandan (anne, baba, kardeş, amca, dayı gibi) devraldığın işte istisna uygulanmaz.

İstisna üç yıl sürer: işe başladığın yıl ve takip eden iki yıl.

Tutar ne kadar?

İstisna tutarı her yıl yeniden belirlenir ve internetteki kaynaklar farklı rakamlar yazıyor. 2026 için çelişkili rakamlar dolaştığı için bu derste tutar yazmıyoruz. Güncel tutarı GİB'in duyurusundan ya da mali müşavirinden öğren.

Mantık basit: istisna tutarının altında kalan kazanç için gelir vergisi ödemezsin, üstünde kalan kısım normal vergilendirilir. Yani kazancını bildiğin sürece "ne kadar vergi çıkacak" hesabı yapılabilir.

Başvuru ve bildirim

Bu istisnanın nasıl bildirileceği (hangi ekran, hangi beyan satırı) uygulamada ayrıntılıdır ve zamanla değişebilir. Mali müşavirin işe başlama bildirimini ve beyannameni hazırlarken bu istisnayı hesaba katar; sen bunun için şu kayıtları hazır tut: kimlik bilgin (doğum tarihin), daha önce mükellef olmadığına dair vergi dairesi teyidi, işinde bizzat çalıştığını gösteren belgeler. Şartlar bozulursa ya da yanlış beyan edilirse sonradan sorun çıkabilir; bu yüzden başlamadan önce sormak, sonradan düzeltmeye çalışmaktan kolaydır.

Üç yıl boyunca nasıl bir yol izlersin?

İstisna güzel bir fırsat ama "vergim yok" rahatlığına dönüşmemeli. Üç yıl boyunca şunları yap:

• Her ay gelirini ve giderini kaydet. İstisna tutarına yaklaşıp yaklaşmadığını yılın ortasında görmek istersin.
• Belgelerini sakla; istisna olsa bile gider belgesi, fatura ve fişler kayıt düzeninin parçasıdır.
• Üçüncü yılın sonuna doğru "istisna bitince vergim ne olacak" hesabını müşavirinle yap. Dördüncü yıl vergi ödemeye başlamak şaşırtıcı olmasın; o yıl için kenara para ayır.
• İşin büyürse ve şirkete geçmeyi düşünürsen, geçişin istisnayı nasıl etkilediğini önceden sor. Şirket ortağı olmak bu istisnayı kullanmanı engeller.

Başlangıç destekleri nerede?

Gelir vergisi istisnası dışında girişimciye yönelik başka destekler de var. En bilineni KOSGEB: küçük işletmelere eğitim, danışmanlık ve bazı hibe ve kredi destekleri sunar. Hangi programın açık olduğu, kimin başvurabileceği ve ne kadar destek verildiği zamanla değişir; bu yüzden tutar yazmıyoruz. Güncel programlar için KOSGEB'in kendi sitesine bak ve şartları okumadan başvuru yapma.

Dikkat: "hibe verelim, ön ödeme yapın" diyen aracılara ve sahte sitelere kanma. Başvuru yalnız kurumun resmi sitesi ya da e-Devlet üzerinden yapılır.

Emre'nin yol haritası

• Daha önce mükellef olmadığını vergi dairesinden teyit etti.
• Dükkânı açmadan mali müşavire yaşını ve durumunu söyledi.
• İstisnanın güncel tutarını yazılı olarak istedi.
• KOSGEB'in güncel programlarına baktı; şartlarını okuyup karar verecek.

Hazırlığın kısa ama düzgün olunca üç yıl boyunca vergi planını rahat yaparsın.

İstisna ile Bağ-Kur karıştırılmasın

Genç girişimciler çoğu zaman iki konuyu birbirine karıştırır. Gelir vergisi istisnası vergi içindir. Bağ-Kur primi ise sosyal güvenlik içindir ve ayrı bir hesaptır. Şahıs işletmesi sahibi olarak prim ödemen gerekir; prim konusunu SGK ve Bağ-Kur kaydı dersinde göreceksin. Geçmişte genç girişimcilere bir yıllık Bağ-Kur prim desteği veriliyordu. SGK'nın duyurusuna göre bu destek 31 Aralık 2025 itibarıyla kaldırıldı. Yani 2026'da işe başlayan genç girişimci, vergi istisnasından yararlansa bile Bağ-Kur primini öder.