Basit usul mü, gerçek usul mü?

Pazar tezgâhı ile market

Pazarda domates satan Hasan Abi'nin elinde bir terazi, bir para kutusu var. Akşam ne sattığını, ne aldığını kabaca bilir. Mahalledeki marketin ise barkod okuyucusu, kasa fişi, raf kayıtları, aylık sayımı vardır. Aynı ürünü satıyorlar; devletin onlardan istediği düzen farklı.

Basit usul tezgâhın düzenidir. Gerçek usul marketin düzenidir. Detayı Basit usul nedir, ben girer miyim? yazısında bulabilirsin. Burada kısa ve adım adım gidiyoruz.

İkisinin farkı

Basit usul "hiçbir şey yapmam" demek değil. Belgeleri saklarsın, çalışanın varsa SGK bildirimlerini yaparsın, kayıtları Defter-Beyan Sistemi'ne girersin. Ama KDV hesabı ve beyannamesi yoktur.

Kimler basit usule girer?

Şartlar kanunda yazılı. Örnekleri: işte bizzat çalışmak, yıllık alım-satım ya da hasılatın belirli sınırın altında kalması, kiranın belirli bir tutarı aşmaması. Bu sınırlar her yıl değişir; bu yüzden burada rakam yazmıyoruz. Güncel sınırı mali müşavirinden ya da GİB'den öğren. Limited ve anonim şirketler basit usule giremez. Bazı işler de sınır ne olursa olsun basit usule giremez; işinin bu listede olup olmadığını mali müşavirine sor.

2026'da ne değişti?

Değişikliği iki Cumhurbaşkanı Kararı getirdi: 9 Eylül 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan 10380 sayılı karar ve onu değiştiren, 11 Aralık 2025'te yayımlanan 10679 sayılı karar. Sonuç: 1 Ocak 2026'dan itibaren büyükşehir belediyesi olan illerde, nüfusu 30.000'i geçen ilçelerde şu işleri yapanlar gerçek usule geçti:

• Her türlü mal imalatı ve alım satımı (dükkânı olmadan gezerek ya da pazar pazar dolaşarak perakende satış yapanlar hariç)
• İnşaat işleri
• Motorlu taşıt bakım ve onarımı
• Lokanta ve benzeri işletmeler
• Eğlence ve istirahat yerleri
• Şehir içi yolcu taşımacılığı

Geçiş otomatik; vergi dairesi bir önceki yılın son günündeki TÜİK nüfus verisine bakıyor. Bir istisna: mahalleye dönüşmüş, nüfusu 2.000'i geçmeyen eski belde ve köylerdeki esnaf, şehir içi yolcu taşımacılığı hariç, basit usulde kalabiliyor. Listede açıkça yazmayan ya da sınırda kalan işler için internetteki yorumlara değil, mali müşavirine güven.

Gerçek usule geçince ne değişir? Bir örnek

Mehmet Usta büyükşehirde, nüfusu 30.000'in üstünde bir ilçede oto tamiri yapıyor. Eskiden basit usuldeydi. 2026'dan sonra:

• Müşteriye 1.000 TL'lik iş yapıyor, faturaya %20 KDV, yani 200 TL ekliyor. Fatura toplamı 1.200 TL.
• Yedek parçayı 600 TL + 120 TL KDV ile aldı.
• Ay sonunda devlete 200 eksi 120, yani 80 TL KDV öder.

KDV'nin mantığını KDV nedir? yazısında emanet para örneğiyle anlattık. KDV beyannamesinin güncel uygulamadaki günü ayın 28'i; hafta sonuna denk gelirse ilk iş gününe kayar (vergi takvimi).

Kendi durumunu 5 soruda kontrol et

1. Şahıs işletmesi miyim? Şirketsem cevap hayır.

2. İşte bizzat ben mi çalışıyorum?

3. Büyükşehir ilinde, nüfusu 30.000'i geçen bir ilçede miyim?

4. İşim yukarıdaki altı gruptan birinde mi?

5. Yıllık rakamlarım güncel sınırların altında mı?

6. ve 4. sorunun cevabı evetse (2.000 nüfus istisnasına girmiyorsan) gerçek usuldesin. Emin değilsen vergi dairenden ya da mali müşavirinden yazılı cevap iste.

Basit usulden çıkmak kötü mü?

İlk bakışta kötü haber gibi gelir; çünkü iş yükü artar. Ama gerçek usulün iyi yanları da var. KDV'ni indirebilirsin: aldığın mal ve hizmetlerdeki KDV, sattığındaki KDV'den düşülür. Giderlerini kayıtlı tutarsan kâr hesabın daha net olur. Büyük firmalarla çalışırken fatura ve düzenli kayıt güven verir. Banka ya da kiraya veren "işinizin kaydı var mı" dediğinde belge gösterebilirsin.

Geçiş sonrası ilk üç ay

1. Mali müşavirle anlaş. Defterini, KDV'ni ve beyannamelerini onun yürütmesi çoğu esnaf için en rahat yoldur. Kimin ne yaptığını mali müşavirin işi dersinde gördün.
2. Fiyat listeni gözden geçir. "1.000 lira" dediğin iş KDV dahil mi, hariç mi? Hariçse faturada 1.200 lira olur; müşteri şaşırmasın.
3. Alış belgelerini topla. Faturasız alınan mal KDV indirimi sağlamaz.
4. Takvime ayın 28'ini yaz. KDV beyannamesinin güncel uygulamadaki günüdür.