Yabancılar İçin Türkiye'de Vergi Numarası: Nasıl Alınır?

Türkiye'de vergi numarası almak için ikamet izni gerekmez. Yabancı kişi pasaportuyla başvurur. Mükellefiyet gerektiren bir işi yoksa vergi dairesi ona "potansiyel vergi kimlik numarası" verir. Böyle bir işi varsa vergi dairesi onun için mükellefiyet kaydı açar ve numara verir. Yabancı kimlik numarası olan kişi ise ayrıca vergi numarası almaz, vergi işlerinde bu numarayı kullanır.

Mükellefiyet, vergi dairesinde vergi ödeyen kişi olarak kayıtlı olmak demektir. Vergi numarası ise yalnızca bir vergi kaydıdır. Vergi numarası ikamet izni yerine geçmez, çalışma izni de vermez. Şirketin vergi numarası da ortağın vergi numarasından ayrıdır. Bu yazıdaki kurallar Ekim 2026 itibarıyla geçerlidir.

Örnek: Elena ve Ali

Elena yurt dışında yaşıyor. Ali ile birlikte İstanbul'da bir limited şirket kuracak. Elena'nın Türk kimlik numarası yok. Türkiye'de ikamet izni de yok. Şirket kurulurken Elena'dan bir numara isteniyor. Elena'nın üç sorusu var: Bu hangi numara? Nereden alınır? Bu numara ona hangi hakları vermez? Yazının devamı bu soruları sırayla cevaplıyor.

Vergi kimlik numarası nedir?

Vergi kimlik numarası (VKN), vergi idaresinin bir kişiyi ya da şirketi tanıdığı numaradır. Bunu vergi dairesindeki dosyanın numarası gibi düşünebilirsin. Vergi dairesinin verdiği VKN 10 haneli bir rakamdır.

Numaranın yasal dayanağı Vergi Usul Kanunu'dur (213 sayılı VUK, md. 8, son fıkra). Bu fıkra, numarayı verme ve kullanma yetkisini Maliye Bakanlığına verir (bakanlığın bugünkü adı Hazine ve Maliye Bakanlığıdır). Fıkranın metni "Türkiye Cumhuriyeti tabiyetinde bulunan" gerçek ve tüzel kişilerden söz eder. Yabancılar için ayrıntılı kuralları Vergi Kimlik Numarası Genel Tebliğleri koyar. Yabancı uyruklu gerçek kişilere özel kurallar Seri No: 4 Tebliğ'dedir.

Numaranın hangi işlemlerde isteneceğine Hazine ve Maliye Bakanlığı karar verir (4358 sayılı Kanun, 2. madde; Seri No: 4 Tebliğ'in giriş bölümü bu maddeyi aktarır). Numaran yoksa, bu işlemleri tamamlamadan önce numara almak zorundasın. Bir işlemde numaranın gerçekten istenip istenmediğini o işlemi yapan kuruma sormak iyi olur.

Üç numara: hangisi kimde olur?

Bir yabancının vergi işlerinde karşısına üç numara çıkar. Hangisinin sende olacağı iki şeye bağlıdır: yabancı kimlik numaran var mı ve mükellefiyet gerektiren bir işin var mı?

Yabancı kimlik numaran varsa, vergi numarası olarak bu numarayı kullanırsın (Seri No: 4 Tebliğ, md. 1.1 ve 4.1). Ayrıca 10 haneli VKN alman gerekmez. İşlemlerde ikamet belgende ya da yetkili makamın yazısında yazan numarayı gösterirsin (md. 4.1). Bu kural 1 Temmuz 2010'dan beri geçerlidir (md. 5).

Yabancı kimlik numaran yoksa, vergi dairesi sana 10 haneli VKN verir (Seri No: 4 Tebliğ, md. 4.8; hüküm Seri No: 3 Tebliğ'den aktarılmıştır).

Yabancı kimlik numarasının hangi rakamla başladığı konusunda resmî kaynaklar tek bir rakam vermez. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bir duyurusunda "99 veya 98 ile başlayan" numaralardan söz eder (10 Mayıs 2023). Yani numaran 99 ile de başlayabilir, 98 ile de. Hane sayısı (11) incelenen resmî kaynaklarda yer almıyor. Hukuk bürolarının yazıları 11 hane der. Numaranı her zaman kimlik belgende yazdığı gibi yazman gerekir.

İkamet izni gerekir mi?

Vergi numarası başvurusu için ikamet izni gerekmez. Gelir İdaresi'nin 2006 tarihli iç genelgesine göre başvuruda pasaport gösterilir. Gelir İdaresi'nin internetteki potansiyel numara formu da ikamet izni değil, pasaport bilgisi ister. Ancak iç genelge eskidir ve vergi dairesi uygulamada ek belge isteyebilir. Bu yüzden başvurmadan önce dairenin bugün hangi belgeleri istediğini sorman iyi olur.

Vergi numarası ikamet izni yerine geçmez, çalışma izni de vermez. Bunlar üç ayrı konudur:

• Vergi numarası: Vergi idaresindeki kaydındır.
• İkamet izni: Türkiye'de vizenin ya da vize muafiyetinin tanıdığı süreden veya 90 günden uzun kalacaksan ikamet izni alman gerekir (Göç İdaresi, ikamet izni sıkça sorulan sorular).
• Çalışma izni: Yabancı, çalışma izni olmadan Türkiye'de çalışamaz. İkamet izni tek başına çalışmana izin vermez. Limited şirkette müdür olan ortak ve anonim şirkette yönetim kurulu üyesi olan ortak, çalışma izni alarak çalışır. (6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, md. 6/2, md. 12/1, md. 10/5)

Elena yalnızca ortak olacaksa, vergi numarası için ikamet izni almasına gerek yoktur. Şirkette fiilen çalışacaksa çalışma izni ayrı bir konudur. Kanun iki kişiyi çalışma izni muafiyeti kapsamında sayar: Türkiye'de ikamet etmeyen anonim şirket yönetim kurulu üyesi ve diğer şirketlerde yönetici sıfatı olmayan ortak (md. 13/7). Ancak muafiyet de bir belgeyle işler (md. 13/1). Elena'nın bu belgeye ihtiyacı olup olmadığını yetkili kuruma sorması gerekir.

Yabancı kişi nasıl başvurur?

Başvuru yolu, mükellefiyet gerektiren bir işin olup olmadığına göre değişir.

İşin yoksa: potansiyel vergi kimlik numarası

Elena'nın durumu budur. Bu numarayı iki yoldan alabilirsin.

1. İnternetten form: Gelir İdaresi'nin Dijital Vergi Dairesi sitesinde "Yabancılar İçin Potansiyel Vergi Kimlik Numarası Başvurusu" sayfası var. Form şu bilgileri ister: ad, soyad, cinsiyet, doğum tarihi ve yeri, anne ve baba adı, ülke, pasaport numarası, pasaportun düzenleme ve geçerlilik tarihi, telefon ve adres. Formda yabancı kimlik numarası için de bir alan var. Sayfada e-Devlet girişi alanı yok. Başvurudan sonra numaranın sana nasıl ulaşacağı sayfada yazmıyor.
2. Vergi dairesi: İç genelgeye göre işi olmayan yabancı istediği vergi dairesine başvurabilir. Pasaportunun noter onaylı örneğini götürür. Noter onayı yoksa pasaportun aslını ve fotokopisini götürebilir. Fotokopiyi vergi dairesi görevlisi onaylar.

İşin varsa: mükellefiyet kaydı

Kendi işini açıyorsan ya da vergiye tabi gelir elde edeceksen, mükellefiyetinin açılacağı vergi dairesine gidersin. İç genelgeye göre pasaportunun noter onaylı örneğini ya da aslını ve fotokopisini götürürsün. Daire, mükellefiyet için gereken diğer belgeleri de ister. Kaydın açılınca numaran verilir.

İşe başlama bildirimi, süreler ve yoklama İşe başlama nasıl yapılır? dersinde anlatılıyor. Oradaki adımlar yabancı için de aynıdır. Tek fark şudur: T.C. kimlik numarası yerine yabancı kimlik numarası ya da VKN kullanılır. Türkiye'de kendi adına iş yapabilmek için çalışma izni konusuna da ayrıca bakman gerekir (6735 sayılı Kanun, md. 3/a ve 6/2).

Yabancı kimlik numarasını sonradan alırsan

Numarayı aldığın tarihten itibaren bir ay içinde bağlı olduğun vergi dairesine bildirirsin. Bu kural, mükellefiyeti açıldığında yabancı kimlik numarası olmayan ve numarayı sonradan alan kişi içindir (Seri No: 4 Tebliğ, md. 4.6).

Gelirin yalnızca ücret, gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri) ve menkul sermaye iradı gibi kalemlerden oluşuyorsa kural farklıdır. Bu durumda numarayı, aldıktan sonra vereceğin ilk beyannameyle birlikte bildirirsin (md. 4.7).

Şirket ortağı olacak yabancı için sıra

Önce vergi numaranı alırsın, sonra şirket MERSİS üzerinden kurulur. Ticaret Bakanlığının "Türkiye'de Şirket Kurmak" rehberine göre yabancı kişi ve şirketler, yerli yatırımcıyla aynı kurallara tabidir. Rehber, yabancının önce vergi dairesinden vergi numarası almasını söyler. Ancak hangi tür numaranın (potansiyel numara mı, mükellef numarası mı) kabul edildiğini yazmaz. Şirket, MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden internetten kurulur. Yabancı ortaklar MERSİS'e pasaport numaralarıyla eklenir.

Elena için sıra şöyledir:

1. Önce vergi numarasını alması gerekir. İşi olmayan Elena için bu, potansiyel numaradır (yukarıda anlatıldı). Ticaret sicili ya da MERSİS başka bir belge isteyebilir, uygulama değişebilir. Kuruluştan önce sormak iyi olur.
2. MERSİS'te kuruluş başvurusu başlatılır. Elena, pasaport numarasıyla ortak olarak eklenir.
3. Şirket sözleşmesi hazırlanır. Kurucuların imzaları ticaret sicilinde ya da noterde onaylanır.
4. Şirket adına imza atacak yetkililerin imza beyannamesi hazırlanır ve yetkili makama onaylatılır.
5. Sermayeyle ilgili ödemeler yapılır. Sonra ticaret siciline tescil için başvurulur.

Rehberde yayın tarihi yazmıyor. MERSİS ekranları ve belge listesi değişmiş olabilir. Başvuru anında güncel hâline bakmak gerekir. Sermaye tutarı gibi ayrıntılar bu yazının konusu değildir.

Rehbere göre kuruluş işlemlerini, vekâletname verdiğin bir temsilci de yapabilir. Şirket türünü seçerken Şahıs şirketi mi limited mi? yazısına bakabilirsin.

Yurt dışından başvuru ve vekâlet

Potansiyel numara için yurt dışından internetten başvurmayı deneyebilirsin. Formda Türkiye'de bulunma şartı yazmıyor. Formda bir adres alanı ise var. Şirket kuruluşunu vekâletnameyle bir temsilciye yaptırabilirsin. Bu yol Ticaret Bakanlığı rehberinde yazılıdır (yukarıda). Vergi numarası başvurusu için vekil ya da konsolosluk yolu ise incelenen resmî kaynaklarda yer almıyor. Bu yüzden yazıda bu yollar anlatılmıyor. Formdaki telefon ve güvenlik kodu alanlarının yurt dışından çalışıp çalışmadığı denenmedi. Uygulama değişebilir. Sorun çıkarsa vergi dairesine sorabilirsin.

Banka, kira ve günlük kullanım

• Banka: Bankanın vergi numarası isteyip istemeyeceği resmî bir kaynaktan doğrulanamadı. Banka hesap açarken kimliğini tespit eder ve kendi ek şartlarını koyabilir. Hangi belgeleri isteyeceğini hesap açacağın bankaya önceden sorman iyi olur.
• İşyeri kirası: İşe başlama bildiriminde, işyerinin sana ait olduğunu gösteren bir belge istenir. Kira sözleşmesi buna bir örnektir. Konut kirası sözleşmesine hangi numaranın yazılacağına dair kural bu yazı için doğrulanamadı. Bunu sözleşmeyi hazırlayan tarafa sorabilirsin.
• Vergi levhası: Gelir vergisi mükellefleri ve sermaye şirketleri her yıl Mayıs ayının son gününe kadar vergi levhası almak zorundadır (VUK md. 5). Ayrıntılar Vergi levhası nedir? dersinde anlatılıyor.

Şirketin numarası ile ortağın numarası

Şirketin numarası ile ortağın numarası ayrıdır. Şirket ve ortak ayrı kişilerdir ve her birinin kendi numarası olur. VUK md. 8, gerçek kişilere ve tüzel kişilere ayrı ayrı numara verilmesini düzenler.

Ticaret Bakanlığının MERSİS sayfasına göre MERSİS, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile veri paylaşır. Böylece kuruluş başvurusunda şirket için potansiyel vergi numarası alınır. Şirketin bağlı olacağı doğru vergi dairesi bilgisi de aynı yoldan gelir. Rehber de şirketin potansiyel vergi numarasının MERSİS tarafından otomatik verildiğini yazar. Yani şirketin numarası için ortağın ayrıca başvurması gerekmez. Ortak ise kendi numarasını kendi başvurusuyla alır.

Sık yapılan yanlışlar

• "Vergi numarası 11 haneli." VKN 10 hanelidir. Yabancı kimlik numarası ise genellikle 11 hanelidir.
• "Önce ikamet izni almalıyım." Vergi numarası için ikamet izni gerekmez. Yabancı kimlik numaran yoksa pasaportun yeterlidir.
• "Yabancı kimlik numaram var ama ayrıca 10 haneli VKN almalıyım." Yabancı kimlik numaran varsa, vergi numarası olarak o kullanılır (Seri No: 4 Tebliğ, md. 1.1).
• "Vergi numarası aldım, artık Türkiye'de çalışabilirim." Vergi numarası çalışma izni vermez. 6735 sayılı Kanun'a göre çalışmak için çalışma izni gerekir.
• "Şirketin numarası benim numaram." Şirketin numarası ile senin numaran ayrıdır.

Hangi yolun sana uyduğu senin durumuna bağlıdır: Yalnızca ortak mı olacaksın, kira gelirin mi var, yoksa kendi işini mi açıyorsun? Bu soru yorum gerektirir. Böyle durumlarda mali müşavirinle konuşman yararlı olur. Mali müşavirin ne yaptığını Mali müşavir ne yapar, ne yapmaz? dersinde anlattık.

Sık sorulan sorular

Turist olarak vergi numarası alabilir miyim?

Başvurabilirsin. Potansiyel numara formu ikamet izni değil, pasaport bilgisi ister. Ancak başvurunun sonucu, vergi idaresinin değerlendirmesine bağlıdır. Bu numara, vergi numarası göstermen gereken bir işlem için alınır. Şirket ortaklığı buna bir örnektir. Numaranın hangi işlem için istendiğini başvurmadan önce netleştirmen iyi olur.

Vergi numarası kaç haneli?

Vergi dairesinin verdiği vergi kimlik numarası 10 hanelidir. Yabancı kimlik numarası ise genellikle 11 hanelidir. Bu numara 99 ya da 98 ile başlayabilir.

Yabancı kimlik numaram var. Ayrıca vergi numarası almam gerekir mi?

Hayır. Vergi numarası olarak yabancı kimlik numaran kullanılır. İşlemlerde ikamet belgendeki ya da yetkili makamın yazısındaki numarayı gösterirsin.

Vergi numarası ikamet izni yerine geçer mi?

Hayır. Vergi numarası ikamet izni yerine geçmez, çalışma izni de vermez. İkamet izni ayrı bir başvurudur ve Göç İdaresi'ne yapılır. Çalışmak için de ayrıca çalışma izni gerekir (6735 sayılı Kanun, md. 6 ve 12).