Türkiye'de Mali Müşavir: Zorunlu mu, Nasıl Seçilir?

Türkiye'de limited veya anonim şirketin varsa, pratikte bir serbest muhasebeci mali müşavirle (SMMM) çalışman gerekir. Şirketin KDV, muhtasar ve yıllık kurumlar vergisi beyannamelerini ruhsatlı bir meslek mensubu da imzalar. Bu kural, şirket belirli bir satış ve varlık sınırının altında kaldığı sürece geçerlidir. Kural yabancı ortak için de Türk ortak için de aynıdır. Bu yazıda kimin için zorunlu olduğunu, kimi seçeceğini ve ücretin nasıl belirlendiğini bulacaksın.

Omar ve liman kılavuzu

Omar, Türk ortağı Selin ile İstanbul'da bir limited şirket kurdu. Şirket toptan boya satıyor. Omar Türkçe okuyamıyor. "Muhasebeciyi Selin bulur" diye düşündü.

Yabancı bir limana giren gemi, yerel bir kılavuz kaptan alır. Kılavuz yolu bilir. Ama gemiden yine kaptan sorumludur. Mali müşavir de senin kılavuzundur. Türk vergi sistemini bilir ve beyannameleri hazırlar. Şirketten ise sen ve ortakların sorumlu kalırsınız. Bu yüzden müşaviri seçerken senin de söz sahibi olman iyi olur.

Kimin için zorunlu?

Limited ve anonim şirket için mali müşavir pratikte zorunludur. Zorunluluk iki kuraldan gelir: biri defterle, diğeri beyanname imzasıyla ilgilidir.

Defter kuralı. Ticaret şirketleri defter tutmak zorundadır (213 sayılı Vergi Usul Kanunu, VUK md. 172). Her ticaret şirketi birinci sınıf tüccardır (md. 177/4). Birinci sınıf tüccar, defterini bilanço esasına göre tutar (md. 176). Bilanço esası tam muhasebe düzenidir. İşletme bu düzende gelirini ve giderini kaydeder. Varlığını ve borcunu da kaydeder.

İmza kuralı. Maliye Bakanlığı, vergi beyannamelerinin yetkili bir meslek mensubunca da imzalanmasını zorunlu kılabilir. Bu yetki ona VUK mükerrer md. 227 ile verilmiştir. Yetkili meslek mensubunu 3568 sayılı Kanun belirler. Bakanlık bu yetkiyi bir tebliğle (Sıra No: 4) ve her yıl yayımlanan sınırlarla kullanır.

TÜRMOB'un 2025 yılı özel sirkülerine göre kurumlar vergisi mükellefi beyannamelerini imzalatmak zorundadır. Bunun şartı, önceki yılın aktif (varlık) toplamının ve net satışlar toplamının belirlenen tutarları aşmamasıdır. İmzalatılacak beyannameler şunlardır:

• yıllık kurumlar vergisi beyannamesi,
• yıllık gelir vergisi beyannamesi,
• muhtasar ve prim hizmet beyannamesi,
• KDV beyannamesi.

Sınırların üstündeki büyük işletmeler için ayrı kurallar var. Bu yazı onları anlatmıyor. Sınırlar her yıl yenilenir. 2026 sınırları bu yazı hazırlanırken ana kaynaktan doğrulanamadı. Güncel rakam için TÜRMOB'un yıllık sirkülerine bakman gerekir.

Bir istisna var. Gelir veya kurumlar vergisi beyannamesini ve eklerini yeminli mali müşavire (YMM) tasdik ettiren mükellef, ayrıca SMMM imzası aramaz (aynı sirkülerin IV. bölümü).

İki kural birlikte okununca sonuç şudur: Sınırın altında kalan ve kendi bünyesinde meslek mensubu çalıştırmayan her şirket, dışarıdan bir SMMM ile çalışır. Beyannamesini YMM'ye tasdik ettirenler bunun dışındadır.

Muhasebesini kendi işletmesinde çalışan bir meslek mensubuna yaptıran mükellef, imza zorunluluğunun dışındadır (TÜRMOB sirküleri). Hangi satırda olduğunu görmek için şu iki yazıya bakabilirsin: Şahıs şirketi mi, limited mi? ve Basit usul nedir, ben girer miyim?.

Bir kural daha var. 3568 sayılı Kanun'un 2. maddesi meslek mensubunun işlerini sayar. Bu işleri başkası adına, serbest meslek olarak yalnız ruhsatlı meslek mensubu yapabilir (Çalışma Usul ve Esasları Yönetmeliği md. 29). Kısacası, 3568 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki işleri başkası adına yapmak ruhsat gerektirir.

SM, SMMM, YMM: kim ne yapar?

Defterini SMMM tutar. YMM ise kanuna göre muhasebe defteri tutamaz. Üç unvanın farkı aşağıdaki tabloda.

Yabancı ortak için iki not var:

• Kendi ülkendeki muhasebeci Türkiye'de beyanname imzalayamaz. SMMM olmanın genel şartlarından biri T.C. vatandaşı olmaktır (md. 4/a). Yabancı bir ülkenin meslek mensubu, Türkiye'de SMMM unvanıyla ancak Cumhurbaşkanı onayıyla çalışabilir. Bunun için Türk SMMM'lerde aranan nitelikleri taşıması ve karşılıklılık şartı gerekir (md. 8).
• Unvanı yalnız yetkili kişi kullanabilir. Yetkisi olmayan biri bu unvanları ya da benzerlerini kullanamaz (md. 3).

Mali müşavir her ay ve her yıl ne yapar?

Mali müşavir defterini tutar, mali tablolarını ve beyannamelerini hazırlar. Kanun SMMM'nin işini böyle tanımlar: defterleri tutmak, bilanço ve kâr-zarar tablosunu düzenlemek, beyannameleri düzenlemek (md. 2/A(a)). Bunların ne kadarını üstleneceği sözleşmeye bağlıdır.

• Her ay: Belgelerini kayda geçirir. KDV beyannamesini hazırlar ve gönderir. KDV beyannamesi, dönemi izleyen ayın 24'üne kadar verilir (KDVK md. 41). Çalışanın varsa muhtasar ve prim hizmet beyannamesini de hazırlar. Muhtasar beyanname için GVK md. 98 aylık verme kuralını koyar. 10 ve daha az çalışanı olan işveren, önceden bildirirse beyannameyi üç ayda bir verebilir.
• Üç ayda bir: Geçici vergi beyannamesini hazırlar (GVK mükerrer md. 120; kurumlar için KVK md. 32 bu kurala yollar).
• Yılda bir: Bilanço ve gelir tablosunu düzenler. Yıllık kurumlar vergisi beyannamesini hazırlar.

Tarihler Vergi takvimi yazısında. Sana düşen iş, belgeleri zamanında vermektir. Belge listesi Mali müşavire verilecek belgeler yazısında.

Yabancı sahip olarak nasıl seçersin?

Önce ruhsatı doğrulaman, sonra dili, imzayı ve ücreti yazılı olarak netleştirmen gerekir. Adımlar şöyle:

1. Ruhsatını doğrulamak gerekir. TÜRMOB'un sitesinde herkese açık bir "Üye Sorgulama" sayfası var. Bu sayfada ad ve soyadla arama yapılır. Sonuçta hangi bilgilerin göründüğüne kendin bakabilirsin. Kişiyi bulamazsan bağlı olduğu odayı sorup odadan teyit alman gerekir. TÜRMOB meslek mensuplarına tek tip kimlik belgesi verir (Çalışma Usul Yönetmeliği md. 16). Bu belgeyi görmek istemen iyi olur.
2. Yazışma dilini önceden sormak iyi olur. Resmî belgeler Türkçe kalır. Ama aylık özeti, ödenecek vergi listesini ve sorularının cevabını kendi dilinde (İngilizce, Arapça, Rusça) alıp alamayacağını sorabilirsin. Örnek bir aylık özet de isteyebilirsin. Tabelanın yalnız Türkçe olması şüphe işareti değildir, çünkü yönetmelik tabelada yabancı dil kullanılmasına izin vermez (md. 15).
3. Beyannameyi kimin imzalayacağını sorman gerekir. Görüşmeye gelen kişi mi imzalayacak, bürodaki başka bir meslek mensubu mu? Sözleşme kiminle yapılırsa yapılsın, bunu öğrenmen gerekir.
4. Senin sektöründe ve sizin gibi şirketlerle çalışıp çalışmadığını sormak iyi olur. İthalat ya da ihracat yapıyorsan veya yurt dışına fatura kesiyorsan, bunu baştan söylemen gerekir.
5. Teklifi yazılı almak gerekir. Kapsamı net olmayan teklif sonradan pahalıya gelir. Görüşmede sorulacaklar için Mali müşavir nasıl seçilir: 7 soru dersine bakabilirsin.
6. Çok ucuz teklife şüpheyle yaklaşmak gerekir. Tarifenin altında ücretle iş kabul etmek yasaktır. Ayrıntısı aşağıda.

Ne kadar ödersin?

Ücretin alt sınırını devletin onayladığı bir tarife belirler. Müşavir bu tutarın altında iş kabul edemez. Tarifenin altında iş kabul etmek yasaktır ve disiplin cezası gerektirir (md. 46).

Tarife şöyle hazırlanır: Odalar tarife hazırlar. TÜRMOB bunlardan gruplara göre tarifeleri hazırlar ve Maliye Bakanlığına gönderir (md. 36/f). Bakanlık onaylar. Tarife Resmî Gazete'de yayımlanınca yürürlüğe girer (md. 46).

2026 tarifesi 17 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33110) yayımlandı. 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Tarife bir alt sınırdır; daha yüksek bir ücret de kararlaştırabilirsin. Tarife tabloları Resmî Gazete'nin ekindedir. Bu yazı hazırlanırken ekin metni okunamadı, bu yüzden burada tutar yazılmadı. Teklifin tarifedeki hangi satıra dayandığını müşavirinden istemen iyi olur.

Sözleşme yabancı parayla yapılırsa, asgari ücrete uyulup uyulmadığı sözleşme günündeki kurla kontrol edilir (Ücretlerin Esasları Yönetmeliği md. 13). Ayrıntı için Mali müşavir ücreti ve sözleşme dersine bakabilirsin.

Sözleşmede neler olmalı?

Defter tutma işi için yazılı sözleşme zorunludur (Çalışma Usul Yönetmeliği md. 24). Sözleşmede en az şunlar yazar (md. 25'e göre):

• tarafların adresi, vergi dairesi ve vergi numarası,
• işin amacı ve kapsamı,
• tarafların karşılıklı sorumlulukları,
• ücretin tutarı ve ödeme şekli,
• sözleşmenin yeri, tarihi ve süresi.

Ücretlerin Esasları Yönetmeliği bunlara başka kurallar ekler:

• Ücret sözleşmesi yazılı olur ve belirli bir rakam içerir. Sözleşmeye "ortaklık payı" maddesi konamaz (md. 13).
• Yabancı firmalarla sözleşme yabancı dilde ve yabancı parayla yapılabilir (md. 13). Yabancı ortaklı bir Türk limited şirketinin "yabancı firma" sayılıp sayılmadığı metinden anlaşılmıyor. Bunu müşavirine ve odasına sorman gerekir.
• Süreli sözleşme en az bir yıllıktır (md. 14).
• Kararlaştırılan ücret, sözleşmede aksi yazmıyorsa yalnız sözleşmedeki işleri kapsar. Sonradan çıkan işlerin ücreti ayrıca ödenir (md. 20). Vergi, harç ve işle ilgili masrafları iş sahibi öder.

Gözden kaçan riskler

• Sorumluluk sende kalır. Şirketin vergi ödevlerini kanuni temsilcileri yerine getirir (VUK md. 10). Bu ödevler yerine getirilmezse, şirketin varlığından alınamayan vergi ve ona bağlı alacaklar temsilcinin varlığından alınır. Şirketin müdürü sensen, bu temsilci sensin.
• Müşavirin sorumluluğu sınırlıdır. Beyannameyi imzalayan meslek mensubu, beyandaki bilgiler defter kayıtlarına ve belgelere uymazsa doğan vergi, ceza ve faizden mükellefle birlikte sorumludur (VUK mükerrer md. 227). Yani onun sorumluluğu, beyanın defter ve belgelere uygunluğuyla sınırlıdır. Belgeleri vermek senin görevindir.
• Sözleşmeyi bitirmek bedelli olabilir. İş sahibi sözleşmeyi bozarsa ücretin tamamını öder. Bozma müşavirin kusurundan doğuyorsa ödemez (Yönetmelik md. 17'ye göre). Süre ve fesih şartını baştan sözleşmeye yazdırman gerekir.
• Devir tutanağı. Sözleşme bitince müşavir defter ve belgeleri bir ay içinde devir teslim tutanağıyla iade eder (Çalışma Usul Yönetmeliği md. 26). İş sahibi bir ay içinde almazsa belgeler onun vergi dairesine gönderilir (md. 27'ye göre). Bu yüzden belgelerini zamanında geri alman gerekir.
• Saklama görevi sende. Defter ve belgeler beş yıl saklanır. Süre, ilgili yılı izleyen takvim yılının başında başlar (VUK md. 253'e göre). Ayrıntı: Belge saklama süresi.
• Beyanname gönderme yetkisi. Müşavir, seninle yaptığı e-beyanname aracılık sözleşmesini Gelir İdaresi sistemine girer. Gelir İdaresi'nin 2021 tarihli bir duyurusu bu yazıda Alomaliye'deki aktarımından okundu. Bu duyuruya göre, beyannamesini kendisi göndermeye yetkili olan ve şifre almış mükellef, İnteraktif Vergi Dairesi'nde onay verir. Bu yetkisi ya da şifresi olmayan mükelleften onay istenmez. Hangi durumda olduğunu ve neyi onayladığını müşavirine sorman gerekir. Ayrılırken bu sözleşmenin sistemde nasıl sonlandırılacağını da yazılı olarak sormak iyi olur. Bu usul ana kaynaktan doğrulanamadı.
• Sır saklama. Meslek mensubu işi sırasında öğrendiği bilgileri açıklayamaz (md. 43). Suç sayılan durumların bildirilmesi ve adli ya da idari incelemeler bunun dışındadır.

Omar ne yaptı?

Omar üç mali müşavirle görüştü. Üçünün de ruhsatını TÜRMOB sayfasından sorguladı. Biri yazılı sözleşme göndermedi. Biri tarifenin altında bir ücret söyledi. Omar üçüncüsünü seçti. Sözleşmeye iki madde yazdırdı: aylık özet İngilizce gelecek ve her ayın beyanname kopyası kendisine verilecek. Omar ve Selin bu kopyaları ortak bir klasörde saklıyor.

Sık sorulan sorular

Yabancı ortaklı şirketim için mali müşavir zorunlu mu?

Evet, bilanço esasındaki bir limited şirket için pratikte zorunludur. Şirket belirli sınırların altında kaldıkça beyannameleri bir meslek mensubu da imzalar. Yabancı ortak olmak bu kuralı değiştirmez.

Kendi ülkemdeki muhasebeci Türkiye'deki beyannamemi imzalayabilir mi?

Hayır, Türkiye'deki beyannameyi yetkili bir SMMM imzalar. SMMM olmak için T.C. vatandaşı olmak gerekir (Kanun md. 4'e göre). Yabancı bir ülkenin meslek mensubu Türkiye'de SMMM unvanıyla ancak Cumhurbaşkanı onayıyla çalışabilir. Bunun için Türk SMMM'lerde aranan nitelikleri taşıması ve karşılıklılık şartı gerekir (md. 8).

Tarifenin altında teklif alırsam kabul edebilir miyim?

Hayır. Müşavirin tarifenin altında ücretle iş kabul etmesi yasaktır. Çok düşük bir teklif, bazı işlerin kapsam dışında bırakıldığını gösterebilir.

Müşavirimi sonradan değiştirebilir miyim?

Evet, ama bunun bir bedeli olabilir. Taraflar haklı bir nedenle ya da karşılıklı anlaşarak sözleşmeyi her zaman feshedebilir (Çalışma Usul Yönetmeliği md. 26). Sözleşmeyi sen bozarsan ve müşavirin kusuru yoksa, ücretin tamamını ödersin (Ücretlerin Esasları Yönetmeliği md. 17). Defter ve belgeler bir ay içinde devir teslim tutanağıyla iade edilir. Süre ve fesih şartlarını önceden kontrol etmen gerekir. Süreli sözleşme en az bir yıllıktır (md. 14).